Graz is de op een na grootste stad van Oostenrijk en een verborgen parel voor expats die een hoge levenskwaliteit zoeken zonder het prijskaartje van Wenen. De UNESCO-genoteerde oude binnenstad, universiteiten van wereldklasse, bloeiende techsector en ontspannen Stiermarkse charme maken de stad ideaal voor studenten, jonge professionals en gezinnen. Als je cultuur, groene ruimte en een beloopbare stad met een sterk gemeenschapsgevoel belangrijk vindt, verdient Graz serieus je aandacht.
Met ongeveer 300,000 inwoners en een metropoolgebied van circa 450,000 voelt Graz levendig zonder overweldigend te zijn. De stad ligt aan de rivier de Mur, tussen de glooiende groene heuvels van Stiermarken, de zuidoostelijke deelstaat van Oostenrijk. Het is qua inwonertal de op een na grootste stad van het land, maar door het compacte centrum en het efficiënte tramnet voelt ze vanaf dag één toegankelijk en overzichtelijk.
Graz in het kort
- Bevolking
- ~300,000 (metropoolgebied ~450,000)
- Regio
- Stiermarken, zuidoostelijk Oostenrijk
- Bekend om
- UNESCO-oude binnenstad, Schlossberg, Murinsel, universiteitsstad
- Gemiddelde huur (1 slaapkamer)
- €650–€950
- Gemiddeld salaris
- €2,200-€2,600 netto/maand
- Expatgemeenschap
- Groeiend; sterke aanwezigheid van Erasmus en tech
- Taal
- Duits (lokaal Stiermarks dialect; Engels wordt onder jongere inwoners breed begrepen)
- Klimaat
- Continentaal - warme zomers, koude winters
Waarom naar Graz verhuizen
- Betaalbaar wonen: Graz is duidelijk goedkoper dan Wenen of Salzburg voor huur, uit eten gaan en dagelijkse uitgaven, terwijl de Oostenrijkse normen voor veiligheid en infrastructuur behouden blijven.
- UNESCO-oude binnenstad: een van de best bewaarde middeleeuwse stadscentra van Europa, met renaissancebinnenplaatsen, rode daken en de iconische Uhrturm-klokkentoren boven op de Schlossberg.
- Universiteits- en onderzoekscentrum: de stad is de thuisbasis van de University of Graz, TU Graz en de Medical University of Graz, en trekt elk jaar duizenden internationale studenten en onderzoekers.
- Tech- en innovatiescene: Graz heeft een reputatie opgebouwd als Oostenrijks alternatief voor Silicon Valley, met sterke punten in autotechniek, cybersecurity, AI en halfgeleideronderzoek.
- Compact en groen: de meeste dagelijkse voorzieningen liggen op fietsafstand, en het omliggende Stiermarkse platteland biedt wijngaarden, heuvels en wandelroutes binnen 20 minuten van het centrum.
- Levenskwaliteit: Graz staat in Europese onderzoeken consequent in de top tien voor levenskwaliteit, dankzij schone lucht, lage criminaliteit, efficiënte publieke diensten en veel groen.
Woning vinden in Graz
Gemiddelde huren
| Wijk | 1 slaapkamer | 3 slaapkamers | Karakter |
|---|---|---|---|
| Lend | €650-€850 | €1,100-€1,500 | Trendy, beloopbaar, dicht bij Murinsel en kunstlocaties |
| Geidorf | €600-€800 | €1,000-€1,400 | Groen, residentieel, dicht bij de universiteitscampus |
| Jakomini | €550-€750 | €950-€1,300 | Centraal, levendig, goede vervoersverbindingen |
| St. Leonhard | €650-€900 | €1,100-€1,600 | Rustig, chic, dicht bij parken en ziekenhuizen |
| Gries | €500-€700 | €850-€1,200 | Multicultureel, budgetvriendelijk, snel in ontwikkeling |
| St. Peter | €600-€800 | €1,000-€1,400 | Voorstedelijke sfeer, gezinsvriendelijk, goed verbonden |
Hoe je een woning vindt
- Willhaben.at: het grootste advertentieplatform van Oostenrijk; dé plek voor huuraanbod.
- Immowelt.at: bundelt advertenties van makelaars en particuliere verhuurders.
- Gebag en Buwog: grote gemeentelijke en semipublieke woningaanbieders met huren onder de marktprijs.
- Facebook-groepen: "WG Zimmer Graz" en "Wohnung Graz" voor gedeelde appartementen en directe advertenties van verhuurders.
- Genossenschaftswohnungen: coöperatieve woningen zijn populair in Graz. Je koopt een lidmaatschapsaandeel (Genossenschaftsanteil, meestal €3,000-€15,000) en betaalt huur onder de marktprijs. Wachtlijsten kunnen lang zijn, maar de besparing op termijn is aanzienlijk.
Tips voor expats
- Bereid een "Mieterselbstauskunft" (zelfverklaring van de huurder) voor met inkomensbewijs, ID en een korte introductiebrief - verhuurders verwachten dit.
- Reken vooraf op een borg van twee tot drie maanden huur.
- Betaal niets voordat je de woning hebt bezichtigd; ook in Oostenrijk komen huurfraudes voor.
- Overweeg tijdelijk gemeubileerd huren (bijv. HousingAnywhere) terwijl je ter plaatse zoekt.
- De meeste appartementen in Oostenrijk zijn ongemeubileerd - vaak zelfs zonder lampen of keukenapparatuur. Vraag vóór het tekenen duidelijk na wat inbegrepen is.
- Huurverhogingen zijn gereguleerd. Maak je vertrouwd met het systeem van Richtwertmiete (referentiehuur) om te voorkomen dat je te veel betaalt.
Wijkgids
- Lend: de coole kant van de rivier de Mur. Vol galeries, onafhankelijke cafés en het Kunsthaus (Graz Art Museum). Ideaal voor jonge professionals en creatieven die nachtleven en cultuur om de hoek willen.
- Geidorf: een groene wijk ten noorden van de oude binnenstad, dicht bij de universiteitscampus. Rustige straten, speeltuinen en het Augarten-park maken de wijk populair bij studenten en gezinnen.
- Jakomini: het vervoersknooppunt van Graz, met het tramknooppunt Jakominiplatz. Betaalbaar, centraal en divers - ideaal voor nieuwkomers die overal makkelijk bij willen kunnen.
- St. Leonhard: ten westen van het centrum trekt deze wijk professionals en oudere expats aan. Je vindt er uitstekende zorgvoorzieningen, volwassen lanen met bomen en huurwoningen in het hogere segment.
- Gries: ooit over het hoofd gezien, maar nu snel aan het gentrificeren. Gries biedt de meest betaalbare huren in centraal Graz, een multiculturele eetcultuur en ligt op loopafstand van de oude binnenstad.
- St. Peter: aan de zuidoostelijke rand biedt St. Peter een voorstedelijke sfeer met goede S-Bahn-verbindingen. Grote appartementen, groene omgeving en internationale scholen in de buurt.
Kosten van levensonderhoud in Graz
Graz is een van de betaalbaarste grote steden van Oostenrijk. Hoewel de prijzen in heel Europa zijn gestegen, blijft Graz voor huur, uit eten gaan en dagelijkse aankopen aanzienlijk goedkoper dan Wenen. Een alleenstaande kan comfortabel leven van €1,500-€1,800 per maand, ongeveer 15-25% minder dan vergelijkbare budgetten in de hoofdstad. Stellen die een appartement delen, kunnen de kosten per persoon flink verlagen.
Maandelijkse budgetverdeling
| Categorie | Budgetbereik |
|---|---|
| Huur (1 slaapkamer, centrum) | €650-€850 |
| Nutsvoorzieningen | €150-€250 |
| Internetverbinding | €25-€35 |
| Boodschappen | €200-€300 |
| Vervoer | €50-€60 |
| Uit eten (4x/maand) | €80-€120 |
| Vrije tijd/sportschool | €30-€60 |
| Totaal | €1,185-€1,675 |
Voor een gedeeld appartement (WG) kun je rekenen op €350-€550 per maand inclusief nutsvoorzieningen; dit is de populairste optie voor studenten en jonge professionals. Gezinnen die een appartement met 2-3 slaapkamers huren, moeten alleen al voor de huur €1,000-€1,500 begroten, plus nutsvoorzieningen.
Dagelijkse kosten
- Koffie: €3.50-€4.50
- Lunch (informeel): €10-€14
- Maandabonnement openbaar vervoer: €51 (Semesterticket voor studenten: ~€70/semester)
- Bier (bar): €4-€5
- Bioscoopkaartje: €10-€12
- Sportschoolabonnement: €25-€50/maand
- 1 liter melk: €1.20-€1.50
- Dozijn eieren: €3.50-€4.50
- Brood: €1.80-€2.50
- Maandelijkse sportschool of fitnessles: €25-€50
- Openbaar parkeren (per uur, centrum): €2-€4
Je verplaatsen in Graz
- Openbaar vervoer: Graz heeft zes tramlijnen en een uitgebreid busnetwerk van Holding Graz. Een maandabonnement kost €51 en dekt alle zones. Het systeem is betrouwbaar, schoon en punctueel. Nachtbussen (Weekend-Schnellbus) rijden op vrijdag- en zaterdagnacht, waardoor je na een avond uit makkelijk thuiskomt.
- Fietsen: Graz is vlak in het centrum en heeft steeds meer fietspaden langs de rivier de Mur. Citybike Graz biedt kortetermijnverhuur; veel inwoners pendelen het hele jaar door met de fiets. De stad investeert flink in fietsinfrastructuur, met jaarlijks nieuwe beschermde fietsstroken.
- Autorijden: in centraal Graz heb je voor het dagelijks leven geen auto nodig. Parkeren in de Altstadt is beperkt en openbare parkeergarages kosten €2-€4 per uur. Autodeeldiensten zoals Sharetoo en ÖBB Rail&Drive zijn beschikbaar voor incidentele ritten.
- Luchthaven: Graz Airport (GRZ) biedt directe vluchten naar München, Frankfurt, Wenen en seizoensgebonden vakantiebestemmingen. Vienna International Airport is ook in 2.5 uur bereikbaar met de Railjet-trein en geeft toegang tot een veel groter routenetwerk.
- Intercity: ÖBB-treinen verbinden Graz met Wenen (2h 30m), Salzburg (3h), Klagenfurt (1h 30m) en Ljubljana (2h 45m). De Hauptbahnhof (hoofdstation) is gemoderniseerd en is nu een belangrijk spoorwegknooppunt. Flixbus biedt budgetopties in heel Centraal-Europa.
Gezondheidszorg in Graz
Oostenrijk heeft een van de beste zorgstelsels van Europa, en Graz profiteert van het Oostenrijkse dubbele publieke-private model. Als legale inwoner ben je via je werkgever of socialezekerheidsbijdragen gedekt door de Oostenrijkse zorgverzekeraar (ÖGK). Dit dekt de meeste doktersbezoeken, ziekenhuisopnames, recepten en preventieve zorg.
- Ziekenhuizen/klinieken: Universitätsklinikum Graz (LKH Graz) is het belangrijkste openbare ziekenhuis en een opleidingsziekenhuis met een sterke internationale reputatie. Er zijn ook meerdere privéklinieken, waaronder het ziekenhuis Barmherzige Brüder en diverse specialistische centra voor cardiologie, orthopedie en revalidatie.
- Engelssprekende artsen: beschikbaar, vooral bij praktijken die aan de universiteit verbonden zijn en in privéklinieken. De medische universiteit leidt internationale studenten op, dus Engels is in klinische omgevingen relatief gebruikelijk. Expatfora en de ÖGK-gids kunnen helpen bij het vinden van Engelssprekende huisartsen. Veel artsen in Graz spreken ook Italiaans of Kroatisch door de diverse bevolking van de stad.
- Apotheken (Apotheken): ruim beschikbaar tijdens kantooruren, met wisselende nachtdienstapotheken (Notfallapotheke) die op apotheekdeuren en online worden vermeld. Zelfzorgmedicatie wordt alleen bij apotheken verkocht, niet in supermarkten.
- Noodnummer: 144 (ambulance), 112 (Europees alarmnummer), 141 (Ärztefunkdienst voor huisartsadvies buiten kantooruren).
- Tandzorg: er zijn veel tandartsen. De publieke verzekering dekt basis-tandzorg; privétandartsen rekenen hogere tarieven, maar bieden mogelijk snellere afspraken en Engelssprekend personeel.
- Mentale gezondheid: counseling en therapie zijn beschikbaar via de universiteit (voor studenten) en via door ÖGK gedekte psychotherapeuten. Wachttijden voor publieke therapie kunnen lang zijn; privésessies kosten €80-€120 per uur.
- Verzekeringsniveaus: zelfstandigen en hoge inkomens kunnen kiezen voor een private zorgverzekering (private Krankenversicherung), die toegang geeft tot privéziekenhuizen en kortere wachttijden. De meeste expats met een arbeidscontract vallen standaard onder het publieke systeem.
- Gezondheidszorg voor kinderen: kinderzorg is goed gedekt binnen het publieke systeem, inclusief vaccinaties, ontwikkelingscontroles en tandzorg voor kinderen.
Krijg een persoonlijk verhuisplan
Laat je e-mailadres achter en we sturen een checklist op maat plus drie offertes van gecontroleerde verhuizers.
Cultuur en lifestyle
- UNESCO-oude binnenstad: de hele Altstadt is UNESCO-werelderfgoed en combineert gotische, renaissance- en barokarchitectuur. Door de smalle straten lopen - langs het Landhaus, de kathedraal en het Mausoleum van keizer Ferdinand II - is een dagelijks plezier.
- Schlossberg: de 473 meter hoge heuvel in het stadscentrum biedt panoramisch uitzicht, de Uhrturm-klokkentoren, een aangelegd park, een kabelspoorweg en een glazen lift. Locals picknicken hier in de zomer, en het Kasematten-podium organiseert in de warmere maanden openluchtconcerten en theater.
- Murinsel: een drijvend stalen platform op de rivier de Mur, ontworpen door Vito Acconci, dat dient als café, evenementenruimte en voetgangersbrug. Het is een van de meest gefotografeerde bezienswaardigheden van Graz geworden.
- Kunsthaus Graz: de "Friendly Alien" - een opvallend museum voor hedendaagse kunst dat het creatieve leven van de wijk Lend verankert, naast de Kunstverein en talloze kleine galeries.
- Stiermarkse wijncultuur: de Zuid-Stiermarkse wijnroute (Südsteirische Weinstraße) ligt op minder dan een uur van het stadscentrum. Locals nemen wijn serieus - Heuriger-tavernes serveren huiswijnen met koude schotels, en de Buschenschank-traditie is een vast weekendritueel.
- Connectie met Arnold Schwarzenegger: de wereldberoemde acteur en voormalig politicus werd geboren in het nabijgelegen Thal. Zijn ouderlijk huis is nu een museum dat bezoekers kunnen bekijken.
- Festivals en evenementen: Graz organiseert tal van jaarlijkse evenementen, waaronder het klassieke-muziekfestival Styriarte, het straattheaterfestival La Strada en de Long Night of Museums. De kerstmarkten in november en december veranderen de oude binnenstad in een van de meest sfeervolle seizoensbestemmingen van Oostenrijk.
- Buitenrecreatie: de Schöckl-berg (1,445m) ligt 20 minuten ten noorden van de stad met de bus en biedt wandelen, paragliden en mountainbiken. Het nabijgelegen Thermenland (kuurgebied) biedt thermale baden en wellnesscentra binnen 30 minuten rijden.
Eten en uit eten
- De Stiermarkse keuken domineert: pompoenpitolie (Kürbiskernöl), Backhendl (gefrituurde kip), Käferbohnen (pronkbonen) en Stiermarkse wijn zijn lokale basisproducten die je al snel moet proberen.
- De boerenmarkten op Lendplatz en Kaiser-Josef-Markt zijn de beste plekken voor verse producten en regionale specialiteiten. Zaterdagochtend op Lendplatz is een sociaal ritueel.
- Budgetopties: kebabzaken en Würstelstände serveren vullende maaltijden voor €4-€7; Gasthäuser bieden lunchmenu's (Tagesteller) voor €9-€13.
- Internationaal eten: Gries en Lend bieden Vietnamese, Turkse, Italiaanse en Indiase restaurants tegen redelijke prijzen.
- Billa, Spar, Hofer en Lidl zijn de belangrijkste supermarktketens. Hofer (Aldi) en Lidl zijn het goedkoopst; Spar en Billa hebben een breder assortiment, inclusief internationale producten.
- De Stiermarkse Buschenschank-traditie - een plattelandstaverne van een wijngaard die koude schotels en huiswijn serveert - is een weekenduitje dat je moet meemaken. Veel zijn vanuit de stad bereikbaar met de bus of fiets.
Expatgemeenschap
- Erasmus Student Network (ESN) Graz: groot, actief netwerk dat evenementen, trips en sociale activiteiten organiseert voor internationale studenten.
- InterNations Graz: professionele expatmeetups en netwerkevenementen, nuttig voor werkende professionals buiten de universitaire wereld.
- Café International en Sprachcafé: regelmatige taaluitwisselingsmeetups op universiteits- en stadslocaties - een makkelijke manier om locals en andere nieuwkomers te ontmoeten.
- Facebook-groepen: "Expats in Graz" en "Internationals in Graz/Styria" zijn actieve communities voor advies, woningtips en sociale evenementen.
- Vrijwilligerswerk: organisaties zoals het Red Cross Graz en Diakonie verwelkomen internationale vrijwilligers en bieden een praktische manier om in de gemeenschap te integreren.
- Sportclubs: Graz heeft actieve hardloopgroepen, klimzalen (de klimhal Block is populair) en outdoorclubs die wandel- en skitrips naar nabijgelegen bergen zoals de Dachstein en Schladming organiseren.
- Coworkingruimtes: voor remote workers en freelancers biedt Graz verschillende opties, waaronder Impact Hub Graz, Science Park en Das Werk. Maandelijkse hot-desk-tarieven liggen tussen €150-€250.
- Openbare bibliotheken: de Stadtbibliothek Graz (stadsbibliotheek) biedt een ruime selectie boeken, e-books en media. Een jaarlidmaatschap kost ongeveer €20, en sommige filialen hebben Engelstalige collecties.
Arbeidsmarkt in Graz
- Belangrijkste sectoren: autotechniek, informatietechnologie, halfgeleiderproductie, hernieuwbare energie, life sciences en hoger onderwijs.
- Grote werkgevers: AVL List, Infineon Technologies, Magna Steyr, Andritz AG, Joanneum Research, TU Graz en de Medical University of Graz.
- Gemiddelde salarissen per sector:
| Bedrijfstak | Gemiddeld netto per maand |
|---|---|
| IT / software | €2,400-€3,200 |
| Techniek | €2,300-€3,000 |
| Academisch / onderzoek | €2,000-€2,800 |
| Dienstverlening / horeca | €1,600-€2,000 |
| Gezondheidszorg | €2,100-€2,900 |
- Hulpmiddelen voor je zoektocht naar werk: Karriere.at, StepStone Austria, AMS (Austrian Public Employment Service) en de carrièreportalen van TU Graz en de University of Graz voor onderzoeksfuncties. LinkedIn wordt veel gebruikt voor professionele functies.
- Werkvergunningen: niet-EU-burgers hebben voor werk een Red-White-Red Card of een EU Blue Card nodig. Het puntensysteem kijkt naar kwalificaties, werkervaring, taalvaardigheid en leeftijd.
- Freelancen: zelfstandig ondernemerschap (Gewerbeschein) is eenvoudig te registreren, maar vereist socialezekerheidsbijdragen en kwartaalgewijze BTW-aangiften. De WKO (Kamer van Koophandel) biedt begeleiding voor nieuwe freelancers.
- Startup-ecosysteem: Graz heeft verschillende coworkingruimtes, waaronder Science Park, Impact Hub Graz en Coworking Graz. Het incubatorprogramma van TU Graz ondersteunt techstartups in een vroege fase met mentoring en toegang tot financiering.
- Minimumloon: Oostenrijk heeft geen wettelijk minimumloon, maar collectieve arbeidsovereenkomsten stellen sectorspecifieke ondergrenzen vast. De meeste fulltime functies betalen minstens €1,800-€2,000 bruto per maand.
Onderwijs in Graz
- Internationale scholen: Graz International Bilingual School (GIBS) biedt tweetalig Engels-Duits onderwijs van basis- tot voortgezet niveau. Extra particuliere Engelstalige opties kun je het best rechtstreeks bij de school of stad verifiëren.
- Universiteiten: University of Graz (Karl-Franzens-Universität), TU Graz (Technical University), Medical University of Graz en FH Joanneum (University of Applied Sciences). Ze bieden allemaal programma's in het Engels, vooral op master- en doctoraatsniveau. TU Graz is internationaal erkend voor informatica en engineering.
- Taalscholen: Deutsch in Graz, Berlitz Graz en Volkshochschule (VHS) Graz bieden Duitse cursussen op alle niveaus. VHS-cursussen zijn vaak gesubsidieerd en betaalbaar. De universiteit verzorgt ook intensieve Duitse cursussen voor inkomende internationale studenten.
- Kleuterscholen en kinderopvang: openbare Kindergärten zijn gesubsidieerd en beschikbaar via de stad Graz. Wachtlijsten kunnen lang zijn voor populaire locaties, dus vroeg inschrijven is verstandig. Kosten zijn inkomensafhankelijk en liggen meestal tussen €70-€250 per maand.
- Collegegeld: EU/EEA-studenten betalen geen collegegeld aan Oostenrijkse openbare universiteiten als zij hun opleiding binnen de standaardduur plus twee semesters afronden. Niet-EU-studenten betalen ongeveer €1,500 per jaar. Alle studenten betalen een bijdrage aan de studentenvereniging (ÖH-Beitrag) van ongeveer €22 per semester.
- Onderzoeksmogelijkheden: Joanneum Research en het Austrian Institute of Technology (AIT) zijn sterk aanwezig in Graz en bieden functies voor PhD-studenten en postdocs in toegepaste wetenschappen en engineering.
Verhuischecklist voor Graz
Voor aankomst
- Regel indien nodig een visum of verblijfsvergunning (voor niet-EU/EEA-burgers)
- Regel een zorgverzekering die geldig is in Oostenrijk
- Verzamel beëdigde vertalingen van belangrijke documenten (geboorteakte, diploma, rijbewijs)
- Begin je woningzoektocht op Willhaben.at en sluit je aan bij Facebook-groepen
- Informeer de belasting- en pensioeninstanties van je thuisland
- Onderzoek opties voor Duitse taalcursussen (VHS, Berlitz of universitaire programma's)
Eerste week
- Registreer je verblijf binnen 3 dagen bij de Meldebehörde (inwonersregistratie) - dit is verplicht
- Open een Oostenrijkse bankrekening (Erste Bank, Bank Austria of N26)
- Vraag je e-card (socialeverzekeringskaart) aan bij ÖGK
- Sluit een lokaal mobiel abonnement af (A1, Magenta of Drei)
- Neem een jaarabonnement voor het openbaar vervoer
- Registreer je, indien van toepassing voor jouw visumtype, bij de bevoegde verblijfsautoriteit (Magistrat Graz of Bezirkshauptmannschaft)
Eerste maand
- Schrijf je in voor een Duitse taalcursus
- Registreer je voertuig of wissel je rijbewijs om als dat nodig is
- Verken je wijk en vind de dichtstbijzijnde apotheek, huisarts en supermarkt
- Word lid van minstens één expat- of lokale meetupgroep
- Controleer je ORF-Beitrag-status (Oostenrijkse bijdrage voor publieke omroep) - sinds 2024 geïnd via de elektriciteitsvoorziening; vrijstellingen kunnen van toepassing zijn
- Maak je vertrouwd met het Oostenrijkse recyclingsysteem (Biotonne, Altpapier, Altglas, Restmüll, Altstoffsammelzentrum)
- Stel een e-bankingaccount in en leer hoe je Oostenrijkse nutsrekeningen betaalt via EPS of SEPA
- Maak je vertrouwd met officiële feestdagen - Oostenrijk heeft er 13 per jaar, en winkels sluiten op de meeste daarvan
- Download de Holding Graz-app voor realtime updates over het openbaar vervoer
Veelgestelde vragen
Gerelateerde gidsen
- [Verhuizen naar Oostenrijk] - uitgebreide landengids
- [Verhuizen naar Wenen] - gids voor de hoofdstad van Oostenrijk
- [Verhuizen naar Salzburg] - nabijgelegen stad in westelijk Oostenrijk